Als je de Finnen zou vragen wat een sauna is, zouden de meesten waarschijnlijk niet antwoorden dat het een manier is om te ontspannen. Ze zouden eerder zeggen dat het een deel van het leven is.
Het lijkt misschien verrassend, maar in Finland is een sauna niets bijzonders of luxueus. Het is net zo natuurlijk als een keuken of een woonkamer. Je vindt ze in huizen, appartementen, vakantiehuisjes, hotels en zelfs in kantoorgebouwen. Er is nauwelijks een andere plek ter wereld waar de sauna zo diep geworteld is in het dagelijks leven.
Maar Finland is pas het begin.
Hoewel de moderne Finse sauna daar zijn oorsprong vindt, hebben soortgelijke tradities zich al eeuwenlang ontwikkeld in Estland, Zweden, Duitsland en andere landen. Elk land heeft zijn eigen ritueel, eigen gewoonten en eigen benadering van het warme bad gecreëerd.
Interessant genoeg blijft het doel overal hetzelfde, ondanks deze verschillen: even vertragen.
Finland. Waar de sauna deel uitmaakt van het dagelijks leven
Er wordt gezegd dat het in Finland makkelijker is om een sauna te vinden dan een parkeerplaats. Dat is niet verwonderlijk, aangezien er in een land met ongeveer 5,5 miljoen inwoners meer dan 3 miljoen sauna's zijn.
Het gaat echter niet om de cijfers.
Het meest indrukwekkende is hoe de Finnen de sauna gebruiken.
Ze boeken geen afspraken vooraf en zien het niet als een weekendattractie. De sauna is volkomen normaal. Na het werk wordt de kachel aangestoken, de hele familie komt samen op één plek, praat of... praat helemaal niet.
In Finland stoort de stilte in de sauna niemand. Integendeel. Voor velen is dit het meest waardevolle deel van het hele ritueel.
Na een aantal minuten is het tijd om het lichaam af te koelen. In de zomer betekent dit meestal een duik in het meer, in de winter – sneeuw of een wak in het ijs.
Voor iemand die Finland voor het eerst bezoekt, kan dit er behoorlijk extreem uitzien. Voor de Finnen is het de normaalste zaak van de wereld.
Estland. De sauna als familietraditie
Als Finland de bakermat van de sauna genoemd kan worden, dan is Estland de naaste verwant.
Ook hier is het moeilijk om je een vakantiehuisje voor te stellen zonder een kleine houten sauna die ergens tussen de dennenbomen staat.
Esten bouwen hun sauna's vaak op een afstand van het huis, dicht bij een meer of het bos. Hierdoor krijgt het hele ritueel een uniek karakter.
's Avonds een opgewarmde sauna, daarna een paar minuten in de frisse lucht en tot slot een rustig gesprek bij een kop thee.
Dat is de reden waarom veel mensen zeggen dat de Estse sauna je leert om het tempo te verlagen.
Duitsland. Hier heeft de sauna zijn regels
Als je voor het eerst een Duits saunacomplex bezoekt, kun je verrast zijn.
Niet omdat de sauna's er anders uitzien.
Het zijn vooral de regels die verrassen.
In veel faciliteiten is stilte verplicht. De telefoon blijft in het kluisje, gesprekken worden fluisterend gevoerd en het hele ritueel verloopt volgens vaste regels.
Ook de ceremonies die door saunameesters worden geleid, de zogenaamde 'Aufguss', zijn enorm populair.
Hierbij wordt water met natuurlijke etherische oliën op de hete stenen gegoten, waarna de begeleider de hete lucht met een handdoek door de ruimte verspreidt.
Voor velen is dit bijna een voorstelling waarvoor men speciaal op een bepaald tijdstip komt.
Zweden. Sauna na een actieve dag
Zweden houden van beweging.
Langlaufen, wandelen in de bergen, kajakken of fietsen is daar volkomen natuurlijk.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat de sauna vaak de afsluiting van een actieve dag vormt.
Na een paar uur in de frisse lucht is er geen betere manier om de spieren te ontspannen dan een kwartiertje in een warm interieur dat naar hout ruikt.
Turkije. Een totaal andere filosofie
Hoewel de hamam vaak een Turkse sauna wordt genoemd, werkt deze in werkelijkheid heel anders.
De temperatuur is aanzienlijk lager, maar de luchtvochtigheid is zeer hoog.
Het hele ritueel lijkt meer op een verzorgingsbehandeling dan op klassiek saunagebruik.
Eerst het opwarmen van het lichaam, daarna een grondige wasbeurt, massage en rust.
Dit is een traditie van honderden jaren oud die tot op de dag van vandaag een belangrijk onderdeel van de Turkse cultuur is.
En hoe ziet het er in de rest van Europa uit?
Nog niet zo lang geleden werd de sauna vooral geassocieerd met hotels en wellnesscentra.
Tegenwoordig vindt de sauna steeds vaker zijn weg naar de privétuin.
Ook de benadering is veranderd.
Vroeger was een sauna een luxe waar men een paar keer per jaar gebruik van maakte. Tegenwoordig wordt het voor veel mensen een onderdeel van de dagelijkse routine.
Een avondsessie na het werk, herstel na de training of een rustige zondag met het gezin – dit is hoe de sauna een vast onderdeel wordt van de Europese ontspanningscultuur.
En dat is misschien wel het meest interessante.
We kopiëren niet simpelweg de Finse of Duitse gewoonten, maar creëren onze eigen tradities.
Ongeacht het land, het gaat om hetzelfde
Hoewel de saunatradities op bijna elk punt verschillen, is er één ding dat onveranderd blijft.
De sauna is altijd een plek geweest waar je even kunt vertragen.
De telefoon, verplichtingen en het aantal e-mails dat op antwoord wacht, tellen niet mee.
Wat telt is een kwartiertje rust.
Misschien is dat wel de reden waarom de sauna, ondanks het verstrijken van honderden jaren, nog steeds zo enorm populair is. Technologieën, materialen en design veranderen, maar de behoefte aan rust blijft precies hetzelfde.
Laat een reactie achter